کمال‌الدین اسماعیل ملقّب و مشهور به خلاّق المعانی (۵۶۸-۶۳۵ ه.ق) ؛ با نام کامل ” کمال‌الدّین اسماعیل بن جمال‌الدّین عبدالرّزاق اصفهانی ” از شعراء و قصیده‌سرایان معروف ایران در قرن هفتم هجری قمری است

جمال الدین عبدالرزاق اصفهانی (؟- 588 هـ. ق) ، از علمای بزرگ اصفهان و سرآمد قصیده سرایان ایران در عهد سلطان خوارزمشاه در قرن ششم هجری است. وی علاوه بر ظرافت و مهارت در وادی شعر، دارای مراتب علمی‌ و حکمی‌ نیز بوده است. . وی در قالب های متعدد شعری از قبیل قصیده‌‌، غزل‌‌، قطعه‌‌، رباعی‌‌، ترکیب و ترجیع بند طبع آزمایی کرده است.

 در دیوان او، توجه به صورت های خیالی هم‌چون تشبیه‌‌، استعاره‌‌، کنایه و مجاز بارز است‌‌. شعر او دارای خصوصیات خاصی از جمله: اشاره به جزئیات علوم مختلف (فلسفه‌‌، موسیقی‌‌، طب‌‌، نجوم)‌‌، شکایت از کسادی بازار فضل‌‌، پند و موعظه‌‌، مخالفت با فلسفۀ یونان‌‌، مفاخره‌‌، شکایت از ابنای عصر و اوضاع روزگار‌‌، اشاره به قرآن و حدیث ‌‌، توجه به حقارت مدح و مدّاحی‌‌، تقاضای خواسته های حقیر و هجو. وفور لغات و اصطلاحات عربی‌‌، کاربرد دو حرف اضافه برای یک متمم‌‌، استفاده از “می” به جای “ب” در فعل امر‌‌ و  کاربرد “اندر” به جای “در” (به شیوۀ سبک خراسانی) از مختصات زبانی بارز در کلام اوست.

کمال‌الدین نزد پدر شاعر و دانشمند خود تربیت شده، و از نوجوانی به سرودن شعر پرداخت. او از مریدان شیخ شهاب‌الدّین عمر سهروردی عارف مشهور آن عصر به شمار می‌رفته، و اشعاری در مدح او سروده است. از دیگر ممدوحان او حسام‌الدّین اردشیر، از پادشاهان آل باوند مازندران، اتابک سعد بن زنگی از حکّام فارس، رکن‌الدّین صاعد بن مسعود، از رؤسای مذهبی اصفهان و جلال‌الدّین‌ منکبرنی، پادشاه خوارزمشاهی بوده‌اند.

شعرای معاصر اصفهان، به کمال‌الدّین اسماعیل و شعر او علاقه فراوان داشتند، و مدّتی انجمن ادبی خود را که در کتابخانه عمومی فرهنگ در مدرسه چهارباغ برگزار می‌شد، به نام انجمن کمال نامیده بودند.

آرامگاه وی در محلّه جوباره اصفهان ، خیابان کمال و در پارک کمال واقع است.

علت شهرت او به خلاق‌المعانی را آن دانسته‌اند که در شعر او معانی باریکی نهفته‌است که بعد از چند نوبت مطالعه ، ظاهر می‌شود.

در سال ۶۳۳ه.ق ، مغولان به اصفهان حمله‌کرده و مردم شهر را قتل عام کردند. کمال‌الدّین هم در دوم جمادی‌الاوّل ۶۳۵ه.ق به دست مغولان کشته شد.